تبلیغات
آموزش و پرورش دهلران - نوآوری وخلاقیت
بیست و هفتم آذر 87

نوآوری وخلاقیت

   نوشته شده توسط: طاهر امانی    

نوآوری بدون خلاقیت امكان پذیر نیست بنابر این لازم است ضمن تعریف دقیق این دو واژه راهكارهای عملی خلاقیت، نوآوری و شكوفایی در عرصه های علوم و فناوری‌ها در ابعاد سازمانی و فردی روشن گردد. 

 

پرده  بگردان و بزن ساز نو                             هان كه رسید از فلك آواز نو

 

 

 

تازه و خندان نشود هوش و گوش                      تا زخرد در نرسد راز نو

                                                                                                              (مولوی)

 

 خلاقیت ونوآوری :

نوآوری بدون خلاقیت امكانپذیریر نیست بنابر این لازم است ضمن تعریف دقیق این دو واژه راهكارهای عملی خلاقیت، نوآوری و شكوفایی در عرصه های علوم و فناوری‌ها در ابعاد سازمانی و فردی روشن گردد. 

پرده  بگردان و بزن ساز نو                             هان كه رسید از فلك آواز نو

 

 

تازه و خندان نشود هوش و گوش                      تا زخرد در نرسد راز نو

                                                                                                             

 

(مولوی)

 

تعاریف: خلاقیت یا creativity

تعاریف مختلفی برای خلاقیت ارائه شده است مانند : به كارگیری توانایی های ذهنی برای بوجود اوردن اندیشه ، فكر و مفهوم جدید.

خلاقیت مخصوص انسانی خاص نیست همه قادرند در هر سطحی از علم، شرایط اجتماعی و اقتصادی از توان خلاقه خویش بهره ببرند.

خلاقیت گوهر درخشان و گرانیهایی است كه با انسان زاده می شود و همواره با جوهر او متصل است و همیشه همراه انسان است.

خلاقیت به معنای توانایی تركیب ایده ها در یك روش منحصر به فرد یا ایجاد پیوستگی بین ایده هاست.

خلاقیت عبارت است از به كارگیری توانائیهای ذهنی برای ایجاد یك فكر یا مفهوم جدید.

نوآوری innovation

نوآوری فرایند اخذ ایده خلاق و تبدیل آن به محصول، خدمات و روشهای جدید عملیات است.

به كارگیری ایده ، اندیشه و فكر جدید ناشی از خلاقیت می باشد. در حقیقیت نواوری فرایندی است كه مفهوم جدید یا اندیشه و ایده تازه تولید شده بوسیله ی خلاقیت را به عمل تبدیل می كند.

نوآوری عبارت است از كاربردی ساختن افكار و اندیشه های نو ناشی از خلاقیت، به عبارت دیگر، در خلاقیت اطلاعات به دست می آید و در نوآوری، آن اطلاعات به صورتهای گوناگون عرضه مـــــی شود.

در تفاوت بین تغییر و نواوری گفته شده تغییر ایجاد هرچیزی است كه با گذشته تفاوت داشته باشد، اما نوآوری اتخاذ ایده هایی است كه برای سازمان جدید است. بنابراین، تمام نوآوریها منعكس كننده یك تغییرند اما تمام تغییرها، نوآوری نیستند.

ویژگی‌های افراد خلاق و نوآور:

افراد از نظر خلاقیت متفاوت اند. كسی كه زندگی خلاق دارد، احساس توانمندی را در خود پرورش می دهد، با مهر و محبت ناكامیها را می پذیرد و نیروهایش را در راه تحقق اهدافی كه دارد بسیج می كند. ایام گرانبهای عمر را به بطالت تباه نمـــــی كند، خوب می داند كه بیكاری و وقت گذرانی به فراغت پرداختن بیش از اندازه اسباب تكدر خاطر می شود او اهل تفكر و اندیشه است و بجای اتلاف وقت زمان خود را به نحوی مدیریت می كند كه وقت بیشتری برای اندیشیدن و تعمق در سئوالات اساسی چون خداوند ، خود، معرفت نفس و اثار خلقت و پدیده های نامشكوف جهان هستی داشته باشد.

انسان خلاق دلبسته مادیات نیست. انسان خلاق سعادت را در القاب جست وجو نمی كند.

انسان خلاق از سرگرمیهای انفعالی فاصله می گیرد. از انگاره های انفعالی حذر می كند و علاقه مند و بانشاط در جهت هدفهایش گام بر می دارد

انسان متفكر و اندیشمند خلاق و نوآور است او در هر پدیده ای چیزی نو می یابد دیدی وسیع و ذهنی جستجوگر دارد ، كنجكاو است و در جستجوی تازه ا و نایافته ها.

ویژگی های افرادخلاق :

1- سلامت فكر و روان:

افراد خلاق افرادی هستند كه از سلامت روانی برخوردارند. این افراد قادرند فكر، اندیشه و حرف های تازه را پشت سر هم مطرح كنند بدون اینكه دچار ركود گردند.

بهره مندی از ذهنی سالم، باز و گشوده این امكان را برای قوة خلاقه فراهم می كند تا از انچه می خواهد تصویر روشنی بیافریند و بلاخره عملی منشا موفقیت و پیروزی است كه در ورای ان اندیشه ای سالم نهفته باشد، همانگونه كه ورزش عضلات را قوی تر و سالم تر می كند تفكر ، مطالعه كتاب های خوب و مفید و نگارش تجارب ، افكار و منش ها نیز باعث تقویت و سالن تر شدن روان و ذهن گردیده و نهایتاً موجب باروری و شكوفایی خلاقیت میگردند.

2- انعطاف پذیری:

یعنی توانایی كنار گذاشتن چار چوب های ذهنی بسته و خشك، توانایی دیدن اندیشه های جدید و بررسی افكار نو و پذیرش مناسب ترین و كارآمد ترین آنها. با دو سؤال از خود می توانیم به میزان انعطاف پذیری مان در زندگی خصوصی و اجتماعی پی ببریم :

الف- چه مقدار به اشتباهات و قصور خود در مقابل دیگران اعتراف می كنیم؟

ب- چه مقدار در مقابل آنچه نمی دانیم اعتراف كرده و كلمه ی نمی دانم را بر زبان جاری می كنیم؟ تكرار در اعتراف به موقع به اشتباهات و اقرار صادقانه به انچه نمی دانیم باعث می شود این خصوصیت خوب به یك رفتار طبیعی و عادت مقبول تبدیل گردیده و این توانایی را بدهد تا در چارچوب های ذهنی باطل را فرو بریزد. هر اندازه خلاقیت و نواوری بیشتر باشد به همان اندازه انعطاف پذیری بیشتر شده و وقت كمتری به حراست و دفاع از افكار غلط گذشته صرف خواهد شد. مطالعه سیره انبیا و اولیا (ع) و دانشمندان و نوابغ بزرگ جهان اسلام نشان می دهد كه چقدر اهل تفكر و اندیشه بودندو چگونه در مقابل افكار منحط و متهجرانه با صبر و تحمل و شكیبایی گوش فرا میداندن و سپس با منطقی كه هر انسان اندیشمند و صادقی را قانع می كرد دریچه هایی از اندیشه های بزرگ و خلاق را كه تا آن روز هرگز نشنیده بودند در مقابل انان می گشودند. جهانی بزرگ تر و اندیشه هایی جهانی برای رشد و تعالی انسان در همه زمینه ها و از جمله علم و فناوری ها.

3-ابتكار:

یعنی به پشتوانه اندیشه سالم، ذهنی پویا و منعطف در هر زمان بتوان پیشنهاد تازه ای را یافته و ارائه داد، ارائه پیشنهاد جدید خود نوعی از خلاقیت و نو اوری است. انسانهای خلاق چشمه ی جوشانی از پیشنهادهای سازنده و مفید هستند.

4-ترجیح دادن پیچیدگی نسبت به سادگی:

افرادی كه خلاقیت نداشته و تمایلی به بروز چنین امری را ازخود نشان نمی دهند هرگز سراغ سختیها نرفته و همواره درجستجوی راهها ی بی دغدغه و اسان هستند بطوریكه معمولاًراه های پیموده شده را انتخاب می نمایند و علاقه ای به خطر كردن و پذیرش وظایف سنگین را ندارند. این افراد خواهان سایبان امنیتی ساخته شده به دست دیگران هستند در حالیكه افراد خلاق و مبتكر همواره در تلاش و تكاپو بوده وبه هر كور سوئی رضایت نداده و در جستجوی منشا نور می باشند.

5-استقلال رای و داوری:

افراد خلاق بر خلاف افرادی كه تمایلی به خلاقیت ندارند انسانهایی پیرو و دنباله رو نبوده ،و به دنبال تكیه گاهی درعالم بیرون نیستند تا به او چنگ بزنند ، بلكه این افراد صاحب فكر ، اندیشه ، سبك و روشی خاص هستند. انها با توجه به اعتقاد به روح عظیم انسانی و معرفت نفس با دیدگاهی فراتر از مادیات با تكیه به خداوند و خزائن علوم نهان در روح انسان كه خداوند به ودیعه گذاشته است با جستجو، تفكر و مطالعه به ایده هایی می رسند كه می تواند جهان را متحول سازد.

6-تمركز نیروی ذهنی بر والاترین هدفی كه دارند

افراد خلاق همیشه ودر هر شرایطی ذهن و نیروی خود را بریك موضوع ویژه متمركز می كنند وبه دنبال دستیابی به هدفی والا و بلند مرتبه هستند و با این عمل بر قله رستگاری و موفقیت تكیه می زنند همانند متمركز شدن نور توسط ذره بین در یك نقطه و یا تمركز لیزر در یك نقطه كه حتی در فولاد هم نفوذ می كند. اما انسانهایی كه از خلاقیت كمتر برخوردارند اهداف و مسئولیتهای متعددی را بر می گزیند و در هیچ زمینه ای بطور كامل توفیق حاصل نمی كنند. پراكنده كاری حاصل ذهنی پراكنده و غیر متمركز است كه مانع تمركز ایده هاست هرچند بررسی سوابق انسان های بزرگ و نوابغ نشان می دهد كه در بین انان افرادی شلوغ و غیر منظم هم وجود دارند ولی به نظر نمی رسد این امر به معنای پراكندگی ذهنی انها باشد و شاید اهمیت دادن فوف العاده به امور بزرگتر سبب بی توجهی انان به اموری جون نظم دادن اطراف خود باشد .

‌‌‌‌چگونه خلاقیت خفته را بیدار سازیم:

باید پذیرفت و باور داشت كه این گوهر نفیس و گران بها در وجود همة ما از ابتدای خلقت تعبیه گردیده ، چرا كه خداوند ما را نمایندگان خود در روی زمین نامیده است. این فلسفه و این ایمان منشا بیداری اندیشه، فكر و پیدایش خلاقیت است. خداوند در قران كریم از اموزش اسما به انسان سخن می گوید و ارزش ساعتی تفكر را بیش از سالها عبادت می داند. ارزش اندیشه و تفكر در ادیان الهی بخصوص دین اسلام چنان والاست كه در قران و كاحادیث بخش های خاصی به این موضع و در اهمیت اندیشه عمیق، تفكر خلاقانه و جستجوگرانه در خلقت موجودات زمین و اسمانهاست.

شرایط مناسب تفكر و خلاقیت :

1 تفكر نیازمند محیطی آرام است.

2- از روش طوفان مغزی استفاده كنید.این تكنیك علاوه بر اینكه مخزنی از ایده ها برای شما ایجاد می كند بلكه به كمك آن می توانید در امور خود تصمیم گیری های بهتری را اتخاذ نمایید

3 - همیشه با خود یك دفترچه و مداد یا خودكار به همراه داشته باشید.هنگامی كه ایده ای تازه به ذهن شما می رسد ، آن را یاد داشت نمایید.هنگامی كه ایده های یادداشت شده خود را بازخوانی می كنید ، ممكن است 90 درصد آنها بیهوده جلوه كنند اما نگران نباشید این طبیعی است ، 10 درصد از بقیه ایده های یادداشت شده بسیار ارزشمند خواهند بود.

4- هنگامی كه فكر نویی به ذهن شما می رسد، یك فرهنگ لغت را باز كنید و بطور تصادفی واژه ای را انتخاب نمایید و آنگاه سعی نماییداین فكرنو و آن واژه را با یكدیگر تركیب نمایید و این روش سبب خواهد شد به نكات جالبی دست یابید. یك مفهوم شناخته شده ساده ای وجود دارد كه هنگامی كه ذهن شما در شرایط آزاد بسر می برد قادر به خلاقیت نیست و هنگامی كه ذهن شما با محدودیت هایی روبرو می شود،شروع به تفكر خواهد كرد و این روش سبب می شود ذهن شما دریك محدودیت قرارگرفته و تفكر نماید.

5 - مشكلی را كه با آن روبرو هستید ، با دقت تعریف نمایید، و یا آن را بر روی یك كاغذ یا دفترچه با جزئیات شرح دهید.از این طریق شما به نكات تازه و خوبی در خصوص مشكل خود دست می یابید.

6 - اگر نمی توانید تفكر كنید ، بهتر است پیاده روی كنید.یك تغییر آب و هوابرای شما خوب بوده و به آرامی كمك می كند تا سلولهای مغزی شما به تحرك واداشته شوند.

7 - تلویزیون نگاه نكنید، زیرا ذهن شما توسط برنامه های تلویزیون اشغال می شود و دیگر قادر نیستید خلاقانه فكر كنید ، گویی با دیدن تلویزیون مغز شما از گوش ها و چشم های شما نشت كرده و خارج می شود .

8 : از مصرف دارو بپرهیزید ، بعضی از افراد برای تقویت خلاقیت خود از داروهای خاص استفاده می كنند، در حالیكه از نگاه دیگران ، این افراد تنها نظیر افرادی هستند كه وابستگی دارویی دارند.

9 - تا می توانید درباره هر چیزی مطالعه كنید ، مغز شما با مطالعه كتاب ورزش می كند.علاوه بر اینكه سبب الهام در ذهن شما می شود بلكه آن را انباشته از اطلاعات می كند كه این خود سبب خواهد شد ، سلولهای مغزی شما با یكدیگر راحت تر ارتباط برقرار كرده و زمینه برای خلق ایده های نو پدید آید.

10 - مغز شما نیز همانند بدن شما نیازمند ورزش كردن است تا به خوبی فعالیت نماید.در صورتی كه مغز ورزش نكند ، به مرور سست و بی فایده می شود.شما از طریق مطالعه كردن ، بحث كردن با افراد باهوش می توانید سلولهای مغزی خود را وادار به ورزش كنید. گفتگو با دیگران در رابطه با كارگردانان فیلم ها و سیاست و نظیر اینها برای ذهن شما خوب است و این بهتر از پرخاش كردن بر سر دیگران است .

تكنیك های خلاقیت و نوآوری

برای اینكه خلاقیتی ایجاد و پرورش یابد بایستی فنون و تكنیك هایی رعایت گردد. محققان مختلف فنونی را ذكر كرده اند كه به مهمترین آنها اشاره می شود:

1-طوفان مغزی (BRAIN STORMING): این تكنیك را نخستین بار دكتر الكس، اس، اسبورن مطرح كرد و چنان مورد استفاده واستقبال مردم و سازمانها قرار گرفته كه جزئی از زندگی آنها شده است، یورش فكری در واژه نامه بین المللی وبستر چنین تعریف شده است:

اجرای یك تكنیك گردهمایی كه از طریق آن گروهی می كوشند راه حلی برای یك مسئله بخصوص با انباشتن تمام ایده هایی كه در جا به وسیله اعضا ارائه می گردد بیابند. عنی هیچ انتقـادی از هیچ ایده ای جایز نیست. به هر ایده ای هرچند نامربوط خوش آمد گفته می شود.

2-الگوبرداری از طبیعت (BIONICS) : یكی از تكنیك های خلاقیت و نوآوری كه در ابداعات فنی كاربرد گسترده و موفقی داشته تكنیك تقلید و الگوبرداری از طبیعت است. ابداعاتی كه در زمینه علم ارتباطات و كنترل در دهه های اخیر شكل گرفته اند. برنامه ریزی های رایانه و موضوع هوش مصنوعی همه با الگوبرداری و تقلید از فعالیتهای مغز آدمی انجام شده اند و روند فعالیتها به گونه ای است كه در آینده با ادامه این كار فنون و ابزارهای بدیع و جدیدی ساخته خواهند شد. بیوتكنولوژی و نانوتكنولوژی از جمله علوم و فناوری هایی هستند كه بیشترین الگوبرداری را از طبیعت و فرایندهای زیستی در تولید ابداع ها و فنون برای تولید انواع محصولات و ارائه خدمات جدید عرصه های مختلف داشته است.

3-تكنیك گروه اسمی (NOMINAL GROUPING) گروه اسمی نام تكنیكی است كه نیز تا حدودی در صنعت رواج یافته است. فرآیند تصمیم گیری متشكل از پنج مرحله است:

اعضاء گروه در یك میز جمع می شوند و موضوع تصمیم گیری به صورت كتبی به هریك از اعضا داده می شود و آنها چگونگی حل مسئله را می نویسند؛

هریك از اعضا به نوبه، یك عقیده را به گروه ارائه می دهد؛ عقاید ثبت شده در گروه به بحث گـذارده مـی شود تا مفاهیم برای ارزیابی روشن تر و كامل تر شود؛

هر یك از اعضاء مستقلاً و مخفیانه عقاید را درجه بندی می كنند‍؛ ! تصمیم گروه آن تصمیمی خواهد بود كه در مجموع بیشترین امتیاز را به دست آورده باشد.

انواع خلاقیت و نوآوری :

خلاقیت و نوآوری می تواند در همه حوزه ها و زمینه ها روی دهد . برحسب موضوع و نوع حوزه انواع خلاقیت و نوآوری را می توان به شرح زیر دسته بندی نمود :

خلاقیت و نوآوری علمی

خلاقیت و نوآوری در هر یك از رشته های علم را می توان خلاقیت و نوآوری علمی نامید . كشفیات و نظریه های علمی مانند نظریه های علوم فیزیك ، شیمی ، روانشناسی ، اقتصاد ، مدیریت و غیره خلاقیت ها و نوآوری های علمی محسوب می شوند . بنابراین برحسب این كه كدام رشته علمی درنظر گرفته شود انواع خلاقیت و نوآوری وجود دارد . مثلا منظور از خلاقیت و نوآوری فیزیك خلاقیت و نوآوری در حوزه علمی فیزیك و یا خلاقیت و نوآوری روانشناسی خلاقیت و نوآوری در حوزه علم روانشناسی می باشد .

به همین خلاقیت های علمی اولیه یا بزرگ عبارت از آن دسته از خلاقیت ها و نوآوری های علمی است كه شامل خلق مفاهیم جدطد علمی ، كشفیات متحول كننده و ایجاد پارادایم علمی نوین می باشد . نظریه مكانیك كوانتومی پلانك ، نظریه نسبیت انیشتین ، نظریه های رفتارگرائی واتسون و اسكینز ، نظریه شناختی پیاژه از جمله خلاقیت ها و نوآوری های علمی اولیه یا بزرگ می باشند كه باعث ایجاد تحولات عمیق علمی و شروع رویكردهای جدید شده اند .

خلاقیت ها و نوآوری های علمی ثانویه یا كوچك عبارت از آن دسته خلاقیت ها و نوآوری های علمی است كه در پی خلاقیت ها و نوآوری های علمی اولیه بروز می كنند و شامل بسط و توسعه مفاهیم آنها می باشند . موضوعات تكمیلی وابسته به نظریات ذكر شده فوق خلاقیت ها و نوآوری های علمی ثانویه یا كوچك محسوب می شوند .

 

 


wallrbyxkruzts.exteen.com
چهاردهم مرداد 96 08:50 ق.ظ
It's not my first time to go to see this
web page, i am browsing this website dailly and take fastidious information from here everyday.
Eldon
بیست و پنجم اردیبهشت 96 12:29 ب.ظ
Hi would you mind letting me know which webhost you're using?
I've loaded your blog in 3 completely different browsers
and I must say this blog loads a lot faster then most.
Can you suggest a good web hosting provider at a honest price?
Cheers, I appreciate it!
BHW
بیست و پنجم فروردین 96 11:09 ق.ظ
Your style is so unique compared to other folks I've
read stuff from. I appreciate you for posting when you've got the opportunity, Guess I'll
just bookmark this blog.
محمدی
بیست و هشتم آذر 87 05:15 ب.ظ
سلام خیلی قشنگ بود
مخصوصا انتخاب فونت و مطالب شما
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر