تبلیغات
آموزش و پرورش دهلران - برنامه ریزی آموزشی مدارس
دوم دی 87

برنامه ریزی آموزشی مدارس

   نوشته شده توسط: طاهر امانی    نوع مطلب :بانک مقالات معلمان ،

برنامه ریزی به عنوان یک وسیله، درحقیقت نوعی استراتژی است که از طریق فراهم کردن امکانات ومنابع به روش علمی ومنظم درراستای اهداف معینی تدوین می شودودراین صورت هدف عمده آن ، استفاده بهتر از امکانات موجود خواهد بود.

 لذادرابتدا می توان برنامه ریزی راطراحی ونقشه کشی برای رفع نیازها ورسیدن به آرزوها وخواسته ها تعریف کرد. درصورتی که برنامه ریزی به عنوان یک«فرایند» نگریسته شود،درتعریف آن مفاهیم ز یرقابل بررسی خواهد بود :

تعریف برنامه ریزی :

درصورتی که برنامه ریزی به عنوان یک«فرایند» نگریسته شود،درتعریف آن مفاهیم ز یرمسترخواهد بود. 

1- برنامه ریزی یک جریان مداوم،مستمرودائمی است که نقطه پایان ندارد. بدین معناکه درهیچ مرحله ای نمی توان آن راخاتمه یافته تلقی کرد.زیرادرآخرین مرحله ازبرنامه ریزی(ارزشیابی)ناگزیریم دوباره به مرحله اوّل برگردیم وهدفهایمان راموردبررسی وبازبینی قراردهیم،تاخطاهاواشتباهاتی راکه در برنامه ریزی مرتکب شده ایم،دربرنامه ریزی های بعدی تکرارنکنیم.

دراین صورت است که مفهوم برنامه ریزی به عنوان یک جریان پایان ناپذیر،فایده های عملی خواهد داشت.

2- برنامه ریزی فرایندی است که مبتنی براولویتهاست،بنابراین جریانی حساب شده ومنطقی است، زیرا به دلیل محدودیت منابع وامکانات(دریک محدوده زمانی وجامعه ای معین)سعی میکندازمیان نیازهاوخواسته های گوناگون، فقط برخی ازخواسته هاونیازها را دراولویت قراردهدکه این نوع گزینش بایدمبتنی برمطالعه،بررسی وتحقیق باشد.

3- برنامه ریزی فرایندی است که مستلزم آینده نگری می باشد،آگاهی نسبتاً دقیق ازوضعیت آینده به تدوین یک برنامه اصولی وواقع بینانه کمک می کندوبه بسیاری ازبرنامه ریزی ها حهت می دهد.

4- برنامه ریزی فرایندی است که استعدادها،توانایی ها،امکانات وفعالیتهای جمعی راجهت رسیدن به هدفهای تعیین شده هدایت می کند.

5- برنامه ریزی فرایندی است که بین کلیّه ابزارهاووسایل وامکانات مادی وانسانی هماهنگی ایجاد می کندتااینکه تحقق هدفهای برنامه تسهیل شود.

 6- برنامه ریزی فرایندی است مداوم ومستمرکه علاوه برتعیین هدفها ،روش تحقق یافتن آن هارانیز مورد توجّه قرارداده وبهترین روش رااز میان راهبردهای مختلف انتخاب می کند.

 

مراحل برنامه ریزی :

مراحل واصول برنامه ریزی راعملاًنمی توان ازیکدیگرتفکیک کرد وآنها رابه صورت مجزامورد توجّه قرارداد،بدین معناکه درتمامی

مراحل برنامه ریزی توجّه به اصول،امری اجتناب ناپذیراست واز طرف دیگر درتمام مراحل برنامه ریزی،ازتدوین هدفهاگرفته

تااجراوارزیابی،اصول برنامه هابایدمورد توجّه قرارگیرد.

 

 مراحل برنامه ریزی عبارتنداز :

1- شناخت وضع موجود: برنامه ریزان قبل ازهرچیزبایدامکانات،توانایی هاومحدودیتهارابشناسندوباتکیه براطّلاعات به دست آمده تصمیمات معقول ومنطقی اتّخاذ نمایند.

2- تعیین نیازهاوتدوین هدفها ؛هدفهای تعیین شده به کلّیه فعّالیّتهاوتصمیم گیری های بعدی جهت می دهندوبین اقدامات گوناگون وحدت بوجودمی آورند.درتعیین هدفهاتوجّه به نیازجامعه،نیازهای سازمانی ،اداری وفردی واستفاده ازدیدگاه هاو تجربیّات صاحبنظران ضروری است.لازم است ،واین هدفها بایدبا زمینه اجتماعی وارزش جامعه سنجیده شده وازنظر علمی نیز صحّت وسقم وضرورت آنها دریک مقطع زمانی خاص بررسی شوند. وازمیان آنها چندهدف به ترتیب اهمّییّت انتخاب وبراساس آنها استراتژی وخط ّ مشی های اجرایی لازم تدوین شود. درنتیجه ضمانت تحقّق یافتن آن اهداف افزایش خواهدیافت.       

باتوجّه به اینکه هدفها، نتایج ومطلوبیت نهایی هرفعّالیت می باشند،بایدحداقل دارای پنج ویژگی عمده باشند :

اوّل : قابل اندازه گیری باشند.«قابلیت انازه گیری موجب می شودکه اهداف به راحتی به صورت کمّی درآیند».

دوم : مخصوص یک دوره زمانی معین باشند.«زیرا  نیل به اهداف تسهیل می شود».

سوم : خصوصیّت،دراولویت بودن ورقیب بودن باسایراهداف راداشته باشند.توجّه به اولویتها موجب سوددهی بیشترطرحهاخواهدبود». 

چهارم : قابل دسترسی باشند.

پنجم : طوری بیان شوندکه قابل نوشتن باشند.«نوشتن اهداف درک آنهاوضمانت تحقق یافتن آنهارا افزایش می دهد».

3- پیش بینی روشهاووسایل ،یاتعیین استراتژی وتدوین اهداف؛ برای تحقّق اهداف روشهاووسایل مناسب براساس امکانات ،منابع ومحدودیتهادرنظر گرفته می شود.تعیین استراتژی براساس هدفها،امکانات،منابع ومحدودیتهاصورت می گیرد وباتوجّه به هدفهای مهم واسترتژیک،تدابیروراههای عملی مناسب درنظرگرفته می شود.همچنین یک راهبردبایدبتواندبین نیازهاومنابع موجودسازمان ازیک طرف واحتیاجات وامکانات ملّی جامعه ازطرف دیگرتعادل وهماهنگی لازم راایجادکند.

 تدوین برنامه درحقیقت نحوه تحقّق یافتن اهداف می باشد.

 البتّه مرحله فنّی برنامه ریزی،تنظیم وتدوین برنامه است،که درآن هدفهای تعیین شده وبرگزیده باتوجّه به استراتژیهاوتدابیر اتّخاذ شده درقالب هدفهای جزئی ترارائه می شوند.    

4- آزمایش قبل ازاجراواجرای برنامه ؛برنامه به صورت آزمایشی درچندنمونه محدودبه منظوراعتباربخشی به برنامه وکسب اطمینان ،با وسایل مختلف اجرامی شود.تهیّه لوازم موردنیازوایجادشرایط اجرایی مناسب ازضروریات اجرای برنامه است وطرحهای تشکیل دهنده برنامه درعمل مورد اجرا قرارمی گیرند. البتّه کنترل ونظارت طرحها جزء لاینفک مرحله اجرا می باشد.

تکنیک ارزشیابی وبازنگری برنامه وروش اجرای برنامه باحداقل هزینه، نمونه ایی ازروشهای برنامه ریزی فعلی وبرنامه ریزی کاربردی هستندکه به عنوان مکانیزمهای کنترل ونظا رت دراجرای برنامه ها مورداستفاده قرارمی گیرند.

 5-  ارزشیابی وپژوهش ؛ نقاط قوّت وضعف برنامه ضمن اجرای آن خود رانشان می دهند،ولی ارزشیابی تلاش منظم و مستمری است که برای بررسی موّفّقیتهاوکاستی هاومشکلات موجوددررسیدن به اهداف به کارمی رود.ارزشیلبی دربرنامه ریزی نبایدجداازپژوهش وتحقیق باشد.

 ارزشیابی وپژوهش دربرنامه ریزی می تواندبه دوصورت انجام پذیرد؛ـ الف :ارزشیابی وپژوهش مرحله ای؛ که به تشخیص مسائل ومشکلات درکلّیه مراحل برنامه ریزی پرداخته ومنشأ بروزآنها را مشخّص می کند. ـ ب :ارزشیابی وپژوهش نهایی؛ که علاوه بردارابودن بعد ارزیابی بیشترماهیت پژوهشی وتجربی دارد وهد فش فراهم نمدن مقدمات لازم جهت ایجادتغییرات کمّی وکیفی وقراردادن یافته های حاصل ازپژوهش درقالب برنامه های جامع آموزش درآینده است،یافته های حاصل ازارزشیابی وپژوهش نهایی راهنمای عمل برنامه ریزان درتدوین هدفها ،تعیین استراتژیها،تدوین برنامه واجراوارزشیابی برنامه های آینده است.

               

اصول برنامه ریزی :

رعایت اصول زیردربرنامه ریزی اجتناب ناپذیراست؛

1) برنامه ریزی بایداولویتهاراموردتوجّه قراردهد،ودرانتخاب آنها نیازهای ضروری جامعه،نیازهای درازمدت کلّی ومیزان منابع قابل دسترس رادرنظر بگیرد.

2) برنامه ریزی بایدهمراه باآینده نگری بوده وچشم انداز دورتری رامورد توجّه قراردهد،اهداف بلندمدّت رادرنظربگیردتاهدفهای کوتاه مدّت ومیان مدّت تعیین گردند.

 3) برنامه ریزی بایدبتواندبین واحدهاوبخشهای مختلف سازمان وفعّالیتهای افرادتوازن وهماهنگی ایجادکند.درواقع جامعیت لازم راداراباشد.

 4) برنامه ریزی به عنوان یک امرفنّی وتخصصی بایدجزئی ازمدیریت سازمان باشد.دربرنامه ریزی بایدازنیروی انسانی برنامه ریزومتخصص استفاده شود.

5) برنامه ریزی درسطح واحدهای سازمان بایدجزئی ازبرنامه ریزی کلّ سازمان باشد.وارتباط برنامه هریک ازواحدهای سازمان بابرنامه کلّ سازمان حفظ شود.

 6) برنامه ریزی علاوه بردرنظر گرفتن معیارهاوجنبه های کمّی برنامه، باید بعد کیفی واستانداردها رامورد توجّه قراردهد.

 7) برنامه ریزی بایدبتواندبین رشدکمّی وکیفی هماهنگی وتوازن ایجادکند.

 8) برنامه ریزی درسطح یک سازمان بایددرراستای برنامه های توسعه ملّی باشد.

 9) برنامه ریزی باید ازچنان مداومت وانعطافی برخوردارباشدکه بتوان درصورت لزوم اقدام به اصلاح وحتّی تغییر برنامه نمود.

10) برنامه ریزی بایدمبتنی برآمارواطّلاعات واقعی باشد.

11) برنامه ریزی باید باواقع بینی همراه بوده،امکانات،محدودیتهاوارزشهای فردی وجمعی داخل وخارج سازمان را مورد توجه قرار دهد.

12) برنامه ریزی باید بتوانددرحد امکان،مشارکت وهمکاری افراد ذی نفع رادر تدوین واجرا ی برنامه جلب کند.

13) برنامه ریزی بایدیک فرایندمداوم ومستمر باشد.بنحوی که یافته ها وپژوهش هادربرنامه های بعدی مورد استفاده قرارگیرد.

 14) برنامه ریزی باید با تحقیق وپژوهش همراه باشد.

15) برنامه ریزی بایدتغییر وتحولات سیاسی،اقتصادی،اجتماعی جامعه را درزمان حال وآینده مورد توجّه قراردهد.

16) برنامه ریزی باید ضمانت اجرایی برنامه رامدّنظر قراردهد.دراین زمینه توجّه به حمایتهای قانونی ازاهمّیّت ویژه ای برخوردار  است.

17) برنامه ریزی بایدمبنای کارش بربهینه سازی واستفاده ازمنابع مالی وانسانی باشد.

18) برنامه ریزی بایددربررسی وضع موجودوبرآوردنیازهاوامکانات آینده الگوهای معتبرودقیقی رامورداستفاده قراردهد. 

19) برنامه ریزی باید ساخت وکاروابزارهای لازم راجهت کنترل وارزیابی برنامه پیش بینی کند،وازتجربیات علمی وعملی دیگران استفاده کند.

20) برنامه ریزی بایدارزیابی ازقابلیتهاوظرفیتهای سازمان رامدّنظر قراردهد،وهدفهای اصلی خودرادنبال کند.

      

برنامه ریزی آموزشی چیست ؟

 برنامه آموزشی کلیّه ابعادوارکان آموزش وپرورش رادربرمی گیرد،وتمام انواع آموزش وپرورش چه اجتماعی،اقتصادی،فردی وچه ابتدایی ،متوسطه یاعالی ،که به طوررسمی یا غیررسمی توسط سازمان - های آموزش وپرورش ویامؤسّسات وسازمانهای دیگراجرامی شودراشامل می گردد.ودامنه آن ازانواع دیگر برنامه ریزی درآموزش وپرورش وسیع تراست.

آموزش وپرورش یکی ازنهادهای اصلی جامعه است که تعلیم وتربیت وساختن انسانهای مطلوب جامعه رابرعهده دارد،وبرای پرورش افرادجامعه باید یک نظام آموزشی کارآمدبه وجودآید.

زمانی می توان ازنظام آموزشی کارآمدبرخورداربودکه ازنیازهای واقعی جامعه اطّلاعات کافی در دست داشته باشیم وبراساس آن اطّلاعات ،هدفهای مناسبی راطراحی کنیم وبرای رسیدن به آن اهداف ، روشهای صحیح آموزشی راانتخاب کنیم .

بنابراین؛مجموعه  فعّالیّتهایی که به صورت نظام داربرای رسیدن به اهداف آموزشی دریک جامعه به کارگرفته می شود،رابرنامه آموزشی می نامیم.یابه عبارت دیگرکاربردروشهای تحلیلی درموردهریک از اجزاءنظام آموزشی که هدف آن استقراریک نظام آموزشی کارآمداست رابرنامه ریزی آموزشی می نامند .

اهمّیّت برنامه ریزی آموزشی :

اگر جامعه را مانند کلاس درس درنظر بگیریم ؛این کلاس به همراه دانش آموزان،معلّم ووسایل آموزشی  وغیره ،اجزاءیک جامعه یا سازمانی به نام مدرسه می باشند.بنابراین اگر قبول کنیم که یک کلاس درس یامدرسه بدون برنامه ریزی وبه ویژه برنامه ریزی آموزشی قابل کنترل وگردش کار نیست، می توانیم بپذیریم یک کشورکه دارای یک سری نظامهای وسیع اقتصادی ،سیاسی وفرهنگی و...می باشد ، می تواند به وسیله یک نظام آموزشی کارآمد به اهداف ومقاصد خود برسد.

برای کارآمدی نظام آموزشی باید بین اجزای ان ازیک طرف ونظام آموزشی ونظام های دیگر جامعه ازطرف دیگر ارتباط مفید ومؤثری وجودداشته باشد. که این ارتباط می تواندتنها،وظیفه برنامه ریزی آموزشی باشد.

زیرا«آنچه که دربرنامه ریزی اهمّیّیت دارد وقوف بین ارتباط وتعامل این نظام ها با نظام کلّ جامعه است .       

برنامه ریزی آموزشی بایدبرای انجام وظیفه صحیح خود شناخت درستی ازنارسایی ها وکاستی های جامعه داشته باشد،وقبل ازارائه هرراه حل بصیرت لازم رانسبت به کلّ نظام آموزشی کسب کند.که این بصیرت ازطریق گردآوری اطّلاعات درست وبه هنگام وتعمّق درآن اطّلاعات حاصل می شود.

 


How does Achilles tendonitis occur?
شانزدهم شهریور 96 01:29 ب.ظ
An outstanding share! I've just forwarded this onto a colleague who has been conducting a little homework on this.
And he actually bought me lunch because I stumbled
upon it for him... lol. So let me reword this.... Thank YOU for the
meal!! But yeah, thanks for spending some time
to talk about this matter here on your web page.
foot pain icd 10
چهارم تیر 96 06:42 ب.ظ
First of all I would like to say terrific blog! I had a quick question in which
I'd like to ask if you do not mind. I was interested to find out how you center yourself and clear
your mind before writing. I have had trouble clearing my thoughts in getting my ideas out.
I do take pleasure in writing but it just seems like the first 10 to 15 minutes
tend to be lost simply just trying to figure out how
to begin. Any ideas or tips? Cheers!
ameblo.jp
دوم خرداد 96 03:37 ق.ظ
With havin so much written content do you ever run into any issues of plagorism or copyright infringement?
My website has a lot of exclusive content I've either
created myself or outsourced but it looks like a
lot of it is popping it up all over the web without my authorization. Do you know any
methods to help stop content from being ripped off?
I'd genuinely appreciate it.
Boris
بیست و پنجم اردیبهشت 96 05:27 ق.ظ
This page really has all of the information I needed about this subject and didn't know who to ask.
مهدی میرزایی
هفتم دی 87 11:18 ب.ظ
من اهل دهلران هستم و در حال حاضر دانشجوی روزانه كارشناسی ارشد علوم تربیتی (برنامه ریزی آموزشی) سال آخر دانشگاه تهران هستم . خوشحال میشوم كه در زمینه های مدیریت و برنامه ریزی آموزش و پرورش كمك حال شما همشهریان عزیزم باشم و شما را یاری كنم.تماس 02182095579
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر